Geleneksel kağıt sözleşmelerin yerini, kod satırlarından oluşan ve kendi kendini icra eden (self-executing) "Akıllı Sözleşmeler" almaya başladı. Peki bir yazılım kodu, Borçlar Kanunu'ndaki "irade beyanı" olabilir mi?
1. Kod Kanun Mudur?
Akıllı sözleşmeler, belirli şartlar gerçekleştiğinde (örneğin: mal limana ulaştığında) ödemeyi otomatik olarak serbest bırakan yazılımlardır. 2026 Borçlar Kanunu tadilatı ile, "dijital ortamda güvenli elektronik imza veya blokzincir onayı ile kurulan sözleşmeler" yazılı şekil şartını sağlamış sayılmaktadır.
2. İrade Uyuşmazlığı ve Hata
Yazılımda bir "bug" (hata) olması durumunda ne olur? Kod, sözleşmenin bir tarafını haksız yere borçlandırabilir.
"Yazılım hatası, sözleşme hatası sayılır."
Türk mahkemeleri, kodun amaçlanan iradeyi yansıtmadığı durumlarda, tarafların gerçek niyetini (BK m.19) esas alma eğilimindedir. Yani "Code is Law" mutlak değildir; "Law is Law" ilkesi geçerliliğini korur.
3. Mahkemede Delil Niteliği
HMK m. 199 kapsamında elektronik veriler zaten belge niteliğindeydi. 2026'da yapılan değişiklikle, "TimeStamp" (zaman damgası) içeren blokzincir kayıtları, aksi ispat edilene kadar kesin delil statüsüne yükseltildi.
4. Akıllı Sözleşme Kullanırken Dikkat
- Mutlaka bir "Doğal Dil" (Natural Language) sözleşmesi de imzalayın ve kod ile çelişki durumunda hangisinin üstün olacağını belirtin.
- Sözleşme kodunu bağımsız denetçilere (Audit firmaları) test ettirin.
- Yargı yetkisi ve uygulanacak hukuku (Choice of Law) kodun içine değil, ana sözleşmeye yazın.
Sonuç
Akıllı sözleşmeler ticareti hızlandırır ancak riski sıfırlamaz. Hibrit sözleşme modelleri (Kod + Geleneksel) şu an için en güvenli yoldur.